De opmars van robots

Ondanks dat de productiviteit al sinds de jaren 70 rap stijgt, groeit het gemiddelde inkomen en de werkgelegenheid niet mee. Oftewel: we verrichten met steeds minder mensen steeds meer werk. Volgens de Amerikaanse Silicon Valley-ondernemer Martin Ford is dit grotendeels het gevolg van automatisering. En het slechte nieuws is: die automatiseringsgolf is nog lang niet afgelopen. Sterker nog, steeds intelligentere computersystemen zullen steeds meer banen van ons overnemen. Niet alleen lager opgeleide banen, want ook hoger opgeleiden zullen door de technologie steeds meer buiten spel komen te staan. Advocaten, journalisten, medisch specialisten: niemand ontkomt aan de opmars van robots. Ford schetst een vrij somber toekomstbeeld waarin alleen een basisinkomen voor iedereen ons zou kunnen redden. Een zeer relevant boek, en zeer actueel, want massaontslagen bij bijvoorbeeld banken, detailhandel en postbedrijven zijn nu al aan de orde van de dag. Of de werkloosheid inderdaad ook de hoger opgeleiden treft, dat zal de komende jaren dé grote kwestie worden.


Metropolis

Een klassieker uit 1927. De film laat een stad zien uit het jaar 2026, een echte dystopie. De rijke elite woont in de bovenstad, de arme werkers wonen onder de grond en moeten een reusachtige machine aansturen. Het was de eerste sf-film ooit. Die filmposter, doet je die ergens aan denken?


Ik ben Alice

In deze Nederlandse documentaire is te zien hoe drie eenzame oudere dames gezelschap krijgen van robot Alice. Dat is in het begin onwennig, maar het is verbazingwekkend om te zien hoe snel de vrouwen gaan praten, koffie drinken en zingen met Alice. Een vrouw laat haar fotoalbum aan Alice zien, met foto's van haar overleden man. 'Wat een knappe man', reageert de empatisch geprogrammeerde Alice. Behalve goed luisteren kan Alice ook helpen met fitnessoefeningen. Het is dan ook eigenlijk niet verwonderlijk dat de vrouwen een band opbouwen met Alice. Als ze vervolgens weer bij de universiteit in een kast wordt weggelegd, doet dat zelfs bij de kijker een beetje pijn.


Cradle to cradle: afval = voedsel

Een optimistische gedachte: we kunnen ons huidige consumptiepatroon gewoon voortzetten, zonder dat het milieu eronder lijdt. Het enige wat we moeten doen is alles opnieuw ontwerpen. Zorg dat recycling geen downcycling is, maar maak producten zodanig dat ze aan het einde van hun levensduur makkelijk uit elkaar te halen zijn zodat elke reststof weer als hoogwaardige grondstof opnieuw te gebruiken is. Dood aan de monstrous hybrids!  Het boek van de Duitse chemicus Michael Braungart en de Amerikaanse architect William McDonough is nog altijd een grote inspiratiebron, met name voor overheden en bedrijven.


Kraftwerk

Radioactivity, discovered by Madame Curie, is in the air for you and me


I am the operator with my pocket calculator


Computer love, I call this number for a data date


We are the robots, we are programmed just to do anything you want us to


De techno-geïnspireerde teksten van de ouwe Duitse mannen van Kraftwerk zijn tegelijkertijd grappig en angstaanjagend.




De Wil van Technologie

Technologie evolueert ook, net als biologische processen, betoogt Kevin Kelly, oprichter van het Amerikaanse techtijdschrift Wired. Weliswaar is technologie door mensen bedacht, toch ligt het nu grotendeels buiten onze invloed: technologie zoals het internet gaat nooit meer weg. Het is onvermijdelijk. Maar na een kritische noot, inclusief een interessante beschouwing op het techniekarme bestaan van de Amish, ontpopt Kelly zich toch als techno-optimist. En dan wordt het ook iets te Amerikaans/Liberaal naar mijn smaak: door de vrije wil van de technologie en de vrije markt komt het uiteindelijk wel goed.