Innovatietoppers van 2015

Van Leeuwarden tot Geleen en van Delft tot Enschede; in 2015 reisde ik stad en land af om innovatief Nederland in beeld te brengen. Wat waren de meest bijzondere innovaties die ik tegenkwam? Een top 5.


1. Organen nabootsen op een chip

 

Stel, je hebt een fantastisch nieuw medicijn tegen nieraandoeningen ontwikkeld. Dan moet je door een lange procedure heen om dit medicijn te testen; eerst bij dieren, dan bij mensen. Maar wat als je ze in een nagebootste nier zou kunnen testen? Zodat dierproeven overbodig worden? Het Leidse bedrijf Mimetas maakt organs-on-a-chip, kleine plaatjes voorzien van kanaaltjes waar vloeistoffen doorheen stromen. Celtypes met dezelfde biologische eigenschappen als bijvoorbeeld een nier, worden bij elkaar gebracht in deze kanalen en groeien uit tot driedimensionale weefsels, door zuurstof en voedingsstoffen via een kunstmatige bloedstroom toe te voegen. Voilà: een micro-nier om medicijnen op te testen. Deze ontwikkelingen stoppen niet bij nieren, ook andere organen en tumorweefsel wil Mimetas op micro-niveau ontwikkelen.

 

Lees meer over Mimetas in het artikel over Leiden Bio Science Park in De Ingenieur van januari 2016.

 

2. Groente koelen met warme lucht

 

In warme landen zoals India is het een groot probleem om groenten vanaf het land naar de markt te brengen, zonder dat ze hun versheid verliezen. 40% van de groenten is al verpieterd door de brandende zon en de hitte voordat ze de (super)markt bereiken. TNO bedacht samen met partners een simpel maar effectief koelsysteem. Geen dure airco's, maar een slimme combinatie van onder andere zonnecollectoren en een waterpomp worden op een koelhuisje aangebracht. Zo zorgt een natuurlijk proces zelf voor koeling.

 

Lees meer over het slimme koelhuisje in TNO TIME uit de zomer van 2016.

 

3. Startup-collectief combineert agrarische data

 

Toen het internationale onderzoeksbedrijf voor landbouwgrond BLGG werd overgenomen door Eurofins, was er geen ruimte meer voor spannende R&D-projecten. De toenmalige CEO vertrok en besloot de projecten zelfstandig voort te zetten onder de naam Dutch Sprouts. Dat levert veel moois op; onder andere een handscanner waarmee boeren een monster van hun grond kunnen nemen en direct inzicht krijgen in de kalk- en mestgehaltes. Vooral nuttig in landen zoals Kenia, waar boeren geen toegang hebben tot bodemanalyses en waar de bodem vaak een te laag zuurgehalte heeft door kalkgebrek. Een andere uitvinding is een box die insecten in een kas telt en analyseert.

 

Lees meer over agrarische Big Data in het artikel over Food Valley in De Ingenieur van december 2015.

 

4. Precisie-instrument voor mega-telescoop

 

Bovenop de Cerro Armazones, een berg van 3064 meter hoog, verrijst de European Extremely Large Telescope; de grootste telescoop ter wereld. TNO en het Brabantse VDL ETG bouwen een onderstel dat de 798 losse spiegels van de telescoop precies op zijn plaats moet houden. Met een flinterdun
membraan, 27 dunne pinnetjes en een metalen balanceerconstructie wordt elke individuele
spiegel op zijn plek gehouden, met een maximale afwijking van slechts enkele nanometers. Indrukwekkend groot én klein dus.

 

Lees meer over de mega-telescoop in TNO TIME uit het voorjaar van 2015.

 

5. Next level chips

 

De verwachtingen liggen wel erg hoog voor SMART Photonics uit Eindhoven: 'Fotonica is het nieuwe goud', en 'SMART Photonics wordt de nieuwe ASML', aldus het Eindhovens Dagblad. Het bedrijf voegt fotonen toe aan chips en gebruikt daarvoor geen silicium als basis, maar indiumfosfide. Zulke optische chips bieden compleet nieuwe toepassingen met lasers, zoals kleine meetapparatuur aan boord van vliegtuigen en ruimtevaartuigen. SMART Photonics wil zich ontwikkelen tot een zogeheten foundry  dat chips op bestelling produceert met allerlei verschillende gewenste bouwstenen. Omdat het om zulke dure en complexe apparatuur gaat,  bestaan er maar enkele foundries ter wereld. Best bijzonder dus als er weer eentje uit de regio Eindhoven zou komen. 

 

Lees meer over de chip van de toekomst in het artikel over High Tech Campus Eindhoven in De Ingenieur van september 2015.