Zwitserse trein stopt bij de grens

Zwitserland is hét land van de treinen. In een reis met de Europese vereniging van wetenschapsjournalisten (EUSJA) reizen we het hele land door per trein, zelfs door de immense nieuwe Gotthard Basistunnel. Zwitserland is ook het meest innovatieve land ter wereld, maar voor hoe lang nog?

 

 

Treinreizen door Zwitserland is magnifiek!
Treinreizen door Zwitserland is magnifiek!

Met 220 kilometer per uur door een tunnel rijden die nog niet eens af is. Wie is er nu zo gek? Een groep van vijftig journalisten uit heel Europa durfde het aan. Met gele veiligheidsvesten en helmen op zaten we in de treincoupe van een – op het eerste gezicht - doodnormale trein. Iedereen tuurde verwachtingsvol naar de monitors die de snel oplopende snelheid toonden. Ook liet een camera de ronde tunnelbuis zien, met lichtflitsen die om de paar meter voorbij schoten. Een bijna-doodervaring zou er ook wel eens zo uit kunnen zien.

 

Testrit

We zijn in de Gotthard Basistunnel, in Biasca, het Italiaanse deel van Zwitserland. Daar wordt de langste treintunnel ter wereld gebouwd. Over een traject van 57 kilometer moeten hier vanaf eind 2016 goederen- en personentreinen in volle vaart doorheen razen. Maar voor het zover is moeten eerst de nodige tests worden uitgevoerd. En wij maken het mee vanuit de eerste hand. Een van de dingen die vandaag op het testprogramma staan, zijn de pantografen. Dit zijn de ‘voelsprieten’ bovenop de trein die contact maken met de bovenleiding voor stroom. Snelheid, luchtcirculatie en de geometrie van de tunnelbuis: dit zijn allemaal elementen die van invloed zijn op de werking van de pantograaf, dus dit moet uitvoerig van tevoren getest worden.

 

Avontuurlijk

Nadat de trein de 220 kilometer per uur heeft aangetikt remt hij langzaam af. Totdat we tot stilstand komen en de trein uit mogen, de tunnel in. Elke driehonderd meter is er een tussenruimte die de twee tunnelbuizen met elkaar verbindt. De ruimte staat vol met transformators (de hele tunnel kan in theorie evenveel stroom als 30.000 huishoudens verbruiken), maar er zijn ook toiletten. En speciaal voor deze en andere persbezoeken hangen er zelfs informatieve posters in deze tussenruimte. Dat doet wel wat afbreuk aan het avontuurlijke aspect van dit reisje.

 

Zwitsers zijn treinengek, dat is algemeen bekend. Vanuit de luchthaven van Zürich rijd je met de trein in twintig minuten naar het centrum. Daar brengt de Polybahn, een schattig kabelbaantje, je een paar honderd meter hogerop naar de technische universiteit ETH. De eerste avond werden we daar ontvangen en getrakteerd op een spectaculair uitzicht over Zürich, een prachtige stad aan het meer en tussen de bergen.

 

Bombardier

De volgende dag stond onder andere treinenbouwer Bombardier op het programma. Dit van oorsprong Canadese bedrijf heeft een testlab middenin Zürich, waar ze onder andere de voorstuwing voor de nieuwste types treinen testen. Gek genoeg doet Bombardier niet mee met de aanbesteding voor de treinen door de Gotthardtunnel. Directeur Stéphane Wettstein laat zich er kritisch over uit: wat heeft zo’n hogesnelheidslijn door een tunnel voor zin als er in Duitsland en Italië geen goede aansluiting op is? Het land is simpelweg te klein om een geïsoleerde hogesnelheidstrein aan te leggen. Zwitserland heeft geen auto-industrie. Volgens Wettstein een belangrijke reden waarom het spoorvervoer hier altijd zoveel prioriteit heeft gekregen. Maar de belangrijkste reden om deze spoortunnel aan te leggen, is om het vele stinkende vrachtvervoer van de Zwitserse wegen af te krijgen.

 

Love Boat

Na een treinreis van Zürich naar Biasca, voor de onvergetelijke testrit, belanden we in Lugano. In Hotel Lido, schitterend gelegen aan het meer, merken we duidelijk het culturele verschil tussen het Duitse en Italiaanse deel van Zwitserland. Hier geen simpel en snel lopend buffet, maar een keurig diner aan grote ronde tafels met smetteloos witte tafelkleden. Het hotel doet me denken aan de Love Boat. Het hotel is rijkelijk aangekleed met goud, marmer en klassieke schilderijen. De bediening met hun bronzen hoofden laat het vlees eerst op een enorme schaal langs onze neuzen passeren, om het vervolgens te serveren: allemaal tegelijk lichten ze de zilveren schalen van onze borden om de prachtige dis te tonen.

 

Conservatief

Veel te vroeg zit ik alweer in de trein richting Zürich. Hoewel het een rit van maar liefst drie uur is, is het geen enkel probleem om vanuit Lugano een vlucht om 12.30 vanaf Zürich te halen, inclusief een overstaptijd in Arth-Goldau van vier minuten. Dat geeft een heel rustig gevoel. Zwitsers zijn trots op hun land en hun fantastische treinsysteem. En dat willen ze graag conserveren. Onlangs hebben ze zich in een referendum uitgesproken voor het beperken van immigratie. De Zwitsers vinden het erg druk worden in hun land. Zürich is niet meer wat het geweest is, zeggen ze. En in de suburbs, waar vele gelukszoekers terecht komen, ontstaan nare toestanden. Dit proces van verstedelijking is in Nederland al decennialang aan de gang, dus wij kijken er niet zo van op en vinden het maar conservatief dat die Zwitsers zich niet aanpassen aan de huidige tijd. Deze houding zou hen nog wel eens duur komen te staan. Zo heeft de EU besloten dat Zwitserland niet mag participeren in Horizon 2020, het onderzoeksprogramma van de EU, waar vele miljoenen mee gemoeid zijn. Een enorme strop voor het land dat bekend staat als het innovatiefste land ter wereld. Het is dus prachtig, zo’n snelle trein door zo’n lange tunnel, maar dat wordt pas echt van waarde als de trein bij de Duitse en Italiaanse grens in volle vaart kan blijven doorstomen.