Teksten genezen

Een journalist is een luistervink. Vragen stellen, begrijpend knikken en schrijven; dat zijn zo'n beetje de kernactiviteiten. Maar journalisten hebben zelf ook kennis, bijvoorbeeld van taal, stijl en spelling. Bij de workshop 'Teksten met Impact' was ik voor de verandering zelf aan het woord en kon het publiek vragen stellen, begrijpend knikken en - hopelijk - beter leren schrijven.

 

 

 

 

Tangconstructies

Deze workshop gaf ik voor een Amsterdams adviesbureau op het gebied van regionale economie. Van tevoren bestudeerde ik de rapporten die zij schrijven. Ondanks dat de teksten echt niet zo draconisch slecht waren, kon ik mijn vingers erbij af likken: ellenlange passieve zinnen met tangconstructies en jargon. Oftewel: werk aan de winkel.

 

Een voorbeeld van zo'n tangconstructie:

"De Israëlische en Palestijnse politici hebben na maanden durende onderhandelingen, waarin de status van Jeruzalem – door beide partijen als hoofdstad beschouwd – het heetste hangijzer vormde, overeenstemming bereikt."

 

Het Israëlisch-Palestijnse conflict is al erg genoeg. Als je zo'n zin ook nog in een tang zet, dan is het einde werkelijk zoek. Waarom maak je er niet minstens twee zinnen van? Bijzonder om te merken dat veel mensen het eng vinden om er - letterlijk - een punt achter te zetten. Maar dat mag best. En je mag een zin gewoon met 'Maar' of 'En' beginnen. Dat geeft rust.

 

Healing

Naast deze tip over tangconstructies volgden er nog negen andere tips. De adviseurs moesten ter plekke hun eigen tekstproducties beter maken. Het was dus een soort 'healing' van teksten. Ik voelde me helemaal zen na afloop. En de adviseurs blijkbaar ook. Ze hebben mijn tips direct toegepast in een rapport.

 

Ondanks hun opgefriste schrijfvaardigheden vroegen ze me toch om datzelfde rapport te redigeren. Zouden ze dat zelf ook niet kunnen? Het vergt veel tijd en aandacht om een goed leesbaar rapport te produceren. En het is je visitekaartje, dus het is die investering ook waard. Maar als de tijd en aandacht ontbreekt (maar het budget niet) dan is een tekstschrijver inhuren een optie.

 

Wees empatisch

Het nadeel van redigeren is dat het grootste kwaad dan eigenlijk al geschied is. Als je zelf een draak van een rapport produceert met de instelling 'ach, dat corrigeert de tekstschrijver later wel', dan heb je een probleem. Tangen verwijderen en passieve zinnen herschrijven is nog niet zo'n probleem. Waar het misgaat, is dat veel schrijvers zich van tevoren niet genoeg verplaatsen in hun doel en doelgroep. Wat wil ik overbrengen? Wat moet de lezer gaan doen na het lezen? Wat weet de lezer al, en kan ik dus weglaten? En welk jargon moet ik juist wel toelichten? Ga er vanuit dat je lezer totaal niet zit te wachten op jouw verhaal. Je moet hem dus overtuigen. Verplaats je in de doelgroep, wees empatisch! Een lesje in nederigheid, dus.